Czym jest tężyczka? Objawy, diagnostyka i leczenie

Mrowienie w dłoniach i wokół ust, skurcze, ciągłe zmęczenie, a do tego słyszysz, że to pewnie stres? Wiem, jak bardzo to potrafi męczyć, bo sama przez to przeszłam. U mnie zaczęło się od drżenia powiek, skurczów mięśni i kłucia w klatce piersiowej, a na diagnozę czekałam długo. Dopiero badanie EMG pokazało, że to tężyczka.

W tym wpisie wyjaśnię Ci, czym jest tężyczka jawna i utajona, jakie objawy mogą na nią wskazywać i skąd się bierze. Pokażę Ci też, jak krok po kroku wygląda diagnostyka i jaką rolę w leczeniu odgrywa dieta.

Co to jest tężyczka i jakie daje objawy?

Tężyczka charakteryzuje się występowaniem objawów na tle neurologicznym, między innymi zwiększoną pobudliwością nerwowo-mięśniową w postaci niekontrolowanych, często bolesnych skurczy lub drżenia mięśni oraz mrowienia dolnych i górnych kończyn. Zwykle związana jest z zaburzeniami elektrolitowymi, najczęściej wapnia i magnezu. Wyróżniamy dwie postacie tężyczki: jawną i utajoną.

Tężyczka jawna – związana jest z hipokalcemią, czyli zmniejszonym stężeniem wapnia całkowitego lub zjonizowanego we krwi lub okresową zasadowicą (wzrost pH krwi związany z hiperwentylacją). Objawia się poprzez (kolejno):

• drętwienie i mrowienie opuszek palców dłoni, stóp oraz okolicy wokół ust,
• skurcze dłoni i stóp,
• skurcze przedramion i ramion,
• skurcze mięśni klatki piersiowej oraz twarzy (obserwuje się skurcze powiek oraz mięśnia okrężnego ust).

Przyczyną niedoboru wapnia może być: niedostateczna podaż wapnia w diecie, zaburzenia wchłaniania wapnia, niedobór aktywnej postaci witaminy D, nadmierne odkładanie się wapnia w tkankach lub niedoczynność przytarczyc.

Tężyczka utajona – związana jest z hipomagnezemią, czyli niedoborem magnezu. Objawia się poprzez:

• drażliwość,
• obniżony nastrój,
• złe samopoczucie,
• napady paniki i lęki,
• napadowe zasłabnięcia,
• przewlekłe zmęczenie (też znużenie po przebudzeniu),
• zaburzenia nastroju i drażliwość.

Przyczyną niedoboru magnezu może być: niedożywienie, niedostateczna podaż magnezu w diecie, zaburzenia wchłaniania z przewodu pokarmowego (w tym spowodowane zakażeniami), intensywne wzrastanie, leki nasilające utratę nerkową (diuretyki, aminoglikozydy), przewlekła terapia inhibitorami pompy protonowej (leki IPP).

Takie objawy mogą wskazywać na tężyczkę, ale same w sobie nie wystarczą do jej rozpoznania. Jeśli rozpoznajesz je u siebie, to warto je zbadać. Jak wygląda diagnostyka, wyjaśniam niżej.

Jakie są przyczyny tężyczki?

Najczęstsze przyczyny tężyczki to:

• zasadowica oddechowa (zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie),
• nerwica lękowa, która może prowadzić do częstej hiperwentylacji, w tym zasadowicy oddechowej,
• przewlekły stres, który prowadzi do nadmiernego zużycia magnezu,
• choroby endokrynologiczne, jak niedoczynność przytarczyc, przez co brakuje lub występuje mniejsze wydzielanie parathormonu, co prowadzi do niedoborów wapnia,
• choroby nefrologiczne m.in. niewydolność nerek,
• zaburzenia metabolizmu witaminy D m.in. przez choroby wątroby, nerek lub stosowania leków na padaczkę,
• stałe stosowanie leków moczopędnych, które prowadzą do nadmiernego wydalania składników mineralnych z organizmu,
• choroby przewodu pokarmowego, takie jak: helicobacter pylori, zakażenia pasożytnicze i przerost grzybiczy candida,
• złe wchłanianie składników mineralnych z jelita (tutaj mają wpływ m.in. aktywne stany zapalne),
• borelioza (głównie skutki zdrowotne, które powoduje).

U moich pacjentów najczęściej przyczyna leży w przewlekłym stresie oraz problemach jelitowych, głównie h.pylori, pasożyty i candida.

Jak zdiagnozować tężyczkę?

Rozpoznanie tężyczki opiera się na obserwacji typowych objawów klinicznych oraz wynikach badań laboratoryjnych określających poziom magnezu, wapnia zjonizowanego, potasu, sodu i witaminy D we krwi. Wykonuje się również elektromiografię (EMG), elektroencefalografię (EEG), elektrokardiografię (EKG) oraz echokardiografię serca. W przypadku podejrzenia tężyczki utajonej należy wykonać próby tężyczkowe:

• elektromiografia (EMG) – pozwala ocenić pobudliwość mięśni, czyli wystąpienie skurczu mięśnia po elektrycznej stymulacji nerwu,
• objaw Chvostka – skurcz mięśni twarzy w odpowiedzi na uderzenie młoteczkiem w nerw twarzowy,
• objaw Trousseau – dłoniowe zgięcie palców IV i V w odpowiedzi na ucisk ramienia,
• objaw Ibrahima–Lusta – skurcz mięśni strzałkowych z przejściem na stopę, występujący po uderzeniu młoteczkiem w nerw strzałkowy,
• objaw Erba – zwiększona pobudliwość nerwów ruchowych w odpowiedzi na prąd galwaniczny,
• objaw Masłowa – przyspieszenie oddechu w wyniku ukłucia szpilką.

Skierowanie na badanie EMG, a potem diagnozę na podstawie objawów ze strony układu nerwowego stawia lekarz neurolog. Równie ważne jest znalezienie konkretnej przyczyny tężyczki, bo to od niej zależy dalsze postępowanie. W tym mogę Cię wspierać: przyjrzymy się Twoim wynikom badań, objawom i sposobowi odżywiania, żeby dobrać dietę i suplementację do Twojej sytuacji oraz pozbyć się przyczyny, która ciągle napędza niedobory.

Czy tężyczkę można wyleczyć i jaką rolę odgrywa dieta?

Leczenie tężyczki polega na łagodzeniu objawów i dążeniu do remisji, a jego przebieg zależy od tego, co ją wywołuje. Dlatego po diagnozie tak ważne jest znalezienie przyczyny. Jeśli w tle są niedobory wapnia i magnezu albo zaburzenia ich wchłaniania, ogromną rolę odgrywa dietoterapia oraz stała suplementacja dobrana do Twoich wyników badań.

Dieta powinna opierać się na produktach, które są dobrym źródłem wapnia i magnezu, czyli:

• produktach mlecznych: mozzarella, mleko, jogurty itd.,
• produktach zbożowych: płatki owsiane, grube kasze, pełnoziarniste makarony itd.,
• owocach i warzywach: nasiona roślin strączkowych, jarmuż, banan itd.,
• dobrym dodatkiem do posiłku są orzechy, nasiona i pestki.

Równie istotne jest odpowiednie nawodnienie organizmu. Należy wprowadzić minimum 2,5-3 litry wody mineralnej dziennie. Warto włączyć 3-4 butelki tygodniowo wody wysoko mineralizowanej np. Staropolanki. Nie zalecam jej codziennego picia ze względu na wysoką zawartość minerałów, które w połączeniu z dietą i suplementacją mogą prowadzić do nadmiarów we krwi (oczywiście w zależności od stopnia tężyczki).

Jak mogę Ci pomóc przy tężyczce?

Masz tężyczkę, a mimo suplementacji nadal zmagasz się z męczącymi objawami? Nie wiesz, co jeść, jakie suplementy wybrać i gdzie tak naprawdę leży Twój problem?

Nie musisz szukać odpowiedzi na własną rękę. W moim pakiecie TĘŻYCZKA przyjrzymy się Twoim objawom, wynikom badań, diecie i suplementacji. Wspólnie poszukamy przyczyny, która może nasilać Twoje dolegliwości i dopasujemy zalecenia do Twoich potrzeb.

Chcę, żebyś wiedziała, co robić, dlaczego i żebyś nie musiała mierzyć się z tym wszystkim sama. Przechodziłam prze to samo co Ty i dlatego wiem, jak Ci pomóc.

Jeśli potrzebujesz takiego wsparcia, sprawdź pakiet TĘŻYCZKA :)

Źródła

1. „Tężyczka jako przyczyna utraty przytomności." K. Popławska, K. Rychlik, K. Omidi, A. Będzichowska, A. Wawrzyniak, B. Kalicki, 2018.
2. „Wpływ doustnej suplementacji magnezu na kondycję psychofizyczną." M. Wiciński, B. Kościński, B. Malinowski, K. Długi, M. Ozorowski, K. Pawlak-Osińska, 2019.

Ten artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastąpi indywidualnie dobranej diety i suplementacji. Jeśli chcesz ustalić, co będzie najlepsze właśnie dla Ciebie, zapraszam Cię na konsultację.