Estradiol – czym jest i za co odpowiada w cyklu

Blog

Estradiol – czym jest i za co odpowiada w cyklu

Estradiol to najważniejszy estrogen u kobiety, wytwarzany głównie przez dojrzewające pęcherzyki w jajnikach. Jego stężenie rośnie w pierwszej fazie cyklu i daje sygnał do owulacji, a przy tym buduje błonę śluzową macicy i zmienia śluz szyjkowy na płodny. Wyjaśniam też, po co bada się estradiol i jak dieta wspiera gospodarkę hormonalną.

Patrycja Dziub

Dietetyczka, Jedz Zdrowo Żyj Różowo

Aktualizacja

Udostępnij

Estradiol – czym jest i za co odpowiada w cyklu

Estradiol to hormon, który w dużej mierze prowadzi pierwszą połowę cyklu. Bierze udział w wywołaniu owulacji, przygotowuje błonę śluzową macicy i zmienia śluz szyjkowy tak, żeby plemniki mogły dotrzeć do komórki jajowej. Dlatego przy staraniach o dziecko tak często pojawia się w wynikach badań.

Nie oznacza to jednak, że musisz szukać produktów, które „podnoszą estrogen”, ani że jeden wynik estradiolu powie Ci wszystko o Twojej płodności. Jego stężenie zmienia się w trakcie cyklu, więc pojedynczy wynik nabiera sensu dopiero na tle całego cyklu.

W tym artykule wyjaśnię, czym jest estradiol, jak zmienia się w trakcie cyklu i co ma wspólnego z owulacją. Przyjrzymy się również temu, po co bada się estradiol i jak dieta wspiera gospodarkę hormonalną.

Czym jest estradiol?

Estradiol to hormon płciowy i najważniejszy z estrogenów, jakie wytwarza organizm. U kobiety powstaje głównie w jajnikach, a dokładniej w rosnących pęcherzykach, w których dojrzewają komórki jajowe. Niewielkie ilości estradiolu wytwarzają też jądra u mężczyzn.

Estrogeny odpowiadają za rozwój żeńskich narządów rozrodczych i regulują cykl miesiączkowy. Wpływają też na wiele innych funkcji organizmu, między innymi wspierają mineralizację kości. Po menopauzie stężenie estradiolu się zmniejsza.

Jak estradiol zmienia się w trakcie cyklu?

Cykl zaczyna się pierwszym dniem miesiączki. W pierwszej fazie, nazywanej folikularną, przysadka mózgowa wydziela FSH, czyli hormon folikulotropowy. Pod jego wpływem w jajnikach rosną pęcherzyki, a one wytwarzają estradiol. Im bardziej pęcherzyk dojrzewa, tym więcej estradiolu trafia do krwi.

Najwyższe stężenie estradiolu przypada na okres tuż przed owulacją. Po owulacji pęknięty pęcherzyk zamienia się w ciałko żółte, które wydziela progesteron i estradiol. Główną rolę przejmuje wtedy progesteron, który przygotowuje organizm na ewentualną ciążę.

Dlatego wynik estradiolu zawsze czyta się razem z dniem cyklu, w którym zrobiłaś badanie. Ta sama liczba znaczy co innego na początku cyklu, a co innego tuż przed owulacją.

Co estradiol ma wspólnego z owulacją i płodnością?

W pierwszej fazie cyklu estradiol robi trzy rzeczy, które mają bezpośredni związek ze staraniami o dziecko.

  • Daje sygnał do owulacji. Kiedy stężenie estradiolu rośnie i przekroczy pewien próg, mózg odpowiada wyrzutem LH, czyli hormonu luteinizującego. To właśnie ten wyrzut LH wywołuje owulację.
  • Buduje błonę śluzową macicy. Pod wpływem estradiolu endometrium rośnie i grubieje, a po owulacji progesteron przygotowuje je do przyjęcia zarodka.
  • Zmienia śluz szyjkowy. Estradiol działa na komórki szyjki macicy, które wytwarzają wtedy śluz płodny: przejrzysty, rozciągliwy i śliski. Taki śluz pomaga plemnikom przetrwać i dotrzeć do komórki jajowej.

Dlatego estradiol jest jednym z hormonów, na które patrzy się przy nieregularnych miesiączkach i przy staraniach o dziecko. Zawsze jednak razem z innymi, bo o owulacji decyduje wytwarzanie kilku hormonów, a nie jeden z nich.

Po co bada się estradiol?

Estradiol bada się między innymi przy braku miesiączki, przy nieregularnych miesiączkach i wtedy, gdy miesiączki ustają u kobiety, która do tej pory miesiączkowała regularnie. Oznaczenie estradiolu służy też do monitorowania owulacji u kobiet w trakcie stymulacji hormonalnej i u tych, które przygotowują się do in vitro.

Badanie wykonuje się z krwi żylnej. Ponieważ stężenie estradiolu zmienia się w trakcie cyklu, oznacza się je w 2-5 dniu cyklu oraz 7 dni po owulacji razem z progesteronem, chyba że masz zalecony inny termin, na przykład w trakcie stymulacji. Jak przygotować się do samego pobrania, opisałam we wpisie o tym, jak przygotować się do badania krwi.

Czy dieta ma wpływ na estradiol?

To co jemy, jak jemy i ile jemy ma duży wpływ na naszą gospodarkę hormonalną, ale nie chodzi tu tylko o jeden konkretny produkt. Dieta działa szerzej: daje organizmowi warunki, w których hormony mogą dobrze się wytwarzać i ze sobą współpracować. Najważniejsze są tu trzy obszary.

Wystarczająca ilość energii. Utrata masy ciała, bardzo intensywny wysiłek i przewlekły stres, a najczęściej ich połączenie, mogą sprawić, że owulacja przestaje się pojawiać. Spada wtedy stężenie estrogenów, a miesiączki stają się nieregularne albo zanikają. Dlatego przy staraniach o dziecko restrykcyjne diety i duży deficyt kalorii nie są dobrym pomysłem.

Masa ciała. Estrogeny powstają nie tylko w jajnikach. Komórki tkanki tłuszczowej też wytwarzają je z androgenów, dzięki enzymowi zwanemu aromatazą. To jeden z powodów, dla których zarówno niedowaga, jak i nadwaga mogą zaburzać cykl. Szerzej pisałam o tym we wpisie o tym, jak masa ciała wpływa na płodność.

Jelita. Bakterie jelitowe biorą udział w przemianach estrogenów i wpływają na to, ile ich krąży we krwi. Mniej zróżnicowana mikrobiota jelitowa wiąże się z niższym stężeniem krążących estrogenów. Różnorodna dieta z warzywami, owocami, orzechami, roślinami strączkowymi i produktami pełnoziarnistymi wspiera różnorodność bakterii jelitowych, więc dbając o jelita, dbasz też o hormony.

Dlatego jeśli zgłasza się do mnie pacjentka z problemami hormonalnymi, to patrzę na cały organizm, bo płodność to nie tylko hormony, a także żołądek, jelita i niedobory. Niestety rzadko kiedy problem ma tylko jedną przyczynę. Dopiero, jak zaczynamy działać z dietą, suplementacją i jelitami, to zaczynają pojawiać się prawdziwe efekty.

Przy staraniach o dziecko najwięcej daje spojrzenie na cały cykl: hormony, sposób odżywiania, masę ciała i wyniki badań, a nie tylko na jedno z nich. Tak właśnie działam w Pakiecie Płodność: wspólnie przyjrzymy się Twojej diecie, nawykom i suplementacji, a ja pokażę Ci, jak komponować posiłki, które wspierają Twoje hormony. Przejdziemy przez to razem, krok po kroku. Nie musisz robić tego sama. 🩷

Źródła

  1. Duane M., Stanford J.B., Porucznik C.A., Vigil P., Fertility Awareness-Based Methods for Women's Health and Family Planning, Frontiers in Medicine, 2022.
  2. Eaton S.A., Sethi J.K., Immunometabolic Links between Estrogen, Adipose Tissue and Female Reproductive Metabolism, Biology, 2019.
  3. Malec E., Estradiol, mp.pl, Medycyna Praktyczna. 20217.
  4. Gordon C.M. i in., Functional Hypothalamic Amenorrhea: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline, The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism, 2017.
  5. Baker J.M., Al-Nakkash L., Herbst-Kralovetz M.M., Estrogen-gut microbiome axis: Physiological and clinical implications, Maturitas, 2017.

Ten artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastąpi indywidualnie dobranej diety i suplementacji. Jeśli chcesz ustalić, co będzie najlepsze właśnie dla Ciebie, zapraszam Cię na konsultację.

Spis treści

  1. Czym jest estradiol?
  2. Jak estradiol zmienia się w trakcie cyklu?
  3. Co estradiol ma wspólnego z owulacją i płodnością?
  4. Po co bada się estradiol?
  5. Czy dieta ma wpływ na estradiol?
  6. Źródła

Blog

Więcej na temat odżywiania

Dieta przy insulinooporności – co jeść i jak układać posiłki

Dieta przy insulinooporności – co jeść i jak układać posiłki

Dieta przy insulinooporności nie musi być restrykcyjna. Najwięcej daje regularność posiłków i ich odpowiednie komponowanie. W każdym posiłku warto mieć warzywa, pełnoziarniste produkty zbożowe, białko i zdrowy tłuszcz. Słodycze i słodkie napoje traktuj jako wyjątek. Liczy się też ruch i sen. Insulinooporność często towarzyszy PMOS (PCOS), także u szczupłych kobiet.

Dieta przy PMOS (PCOS) – co jeść, żeby wspierać hormony

Dieta przy PMOS (PCOS) – co jeść, żeby wspierać hormony

Przy PMOS (PCOS) nie ma jednej sztywnej diety, którą musi wprowadzić każda kobieta. Najlepiej sprawdzi się dieta przeciwzapalna oraz u wielu kobiet z niskim indeksem glikemicznym. Warto oprzeć jedzenie na prostych zasadach: regularne posiłki, warzywa, produkty pełnoziarniste, białko i zdrowe tłuszcze, a do tego mało słodyczy i słodkich napojów. Bardzo restrykcyjne diety nie są tu dobrym kierunkiem, bo trudno je utrzymać i łatwo przy nich o niedobory.

Ferrytyna a płodność – jak niedobór żelaza wpływa na starania o dziecko?

Ferrytyna a płodność – jak niedobór żelaza wpływa na starania o dziecko?

Ferrytyna pokazuje, jak duże są Twoje zapasy żelaza. Żelazo jest potrzebne nie tylko do produkcji krwi, ale też do pracy tarczycy, odpowiedniego funkcjonowania jajników i dojrzewania komórki jajowej. Dlatego niska ferrytyna może wpływać na płodność. Zapasy należy uzupełnić przygotowując się do ciąży, gdyż zapotrzebowanie na żelazo wyraźnie rośnie w trakcie ciąży.

Co to jest ferrytyna i za co odpowiada?

Co to jest ferrytyna i za co odpowiada?

Ferrytyna to białko, w którym organizm magazynuje żelazo, dlatego jej poziom we krwi pokazuje, jak duże są Twoje zapasy. Niska ferrytyna może pojawić się, zanim spadnie hemoglobina, a jej przyczyną bywa dieta uboga w żelazo, obfite miesiączki albo słabsze wchłanianie żelaza w organizmie, na przykład przy zakażeniu bakterią Helicobacter pylori. Wynik zawsze ocenia się razem z innymi badaniami.

Helicobacter pylori a płodność kobiet i mężczyzn – czy H. pylori może utrudniać zajście w ciążę?

Helicobacter pylori a płodność kobiet i mężczyzn – czy H. pylori może utrudniać zajście w ciążę?

H. pylori może potencjalnie wpływać zarówno na środowisko żeńskiego układu rozrodczego, jak i na jakość nasienia, w niektórych przypadkach warto uwzględnić również tę bakterię w szerszej ocenie stanu zdrowia pary. Znaczenie ma również przewlekły stan zapalny żołądka i gorsze wchłanianie, bo w tym okresie liczą się między innymi żelazo, kwas foliowy i witamina B12. Jeżeli staracie się o dziecko, warto pamiętać, że przygotowanie do ciąży dotyczy nie tylko kobiety.

Czym jest Helicobacter pylori i jakie daje objawy

Czym jest Helicobacter pylori i jakie daje objawy

Helicobacter pylori to bakteria, która osiedla się w żołądku i może wywoływać stan zapalny. Bóle brzucha, nadmierne odbijanie i wzdęcia mogą na nią wskazywać, ale wiele osób nie ma żadnych objawów ze strony jelit i żołądka. Odpowiednia dieta wspiera organizm podczas leczenia i pomaga zadbać o regenerację po leczeniu.