
Blog
Estradiol – czym jest i za co odpowiada w cyklu

Patrycja Dziub
Dietetyczka, Jedz Zdrowo Żyj Różowo
Aktualizacja
Udostępnij

Estradiol to hormon, który w dużej mierze prowadzi pierwszą połowę cyklu. Bierze udział w wywołaniu owulacji, przygotowuje błonę śluzową macicy i zmienia śluz szyjkowy tak, żeby plemniki mogły dotrzeć do komórki jajowej. Dlatego przy staraniach o dziecko tak często pojawia się w wynikach badań.
Nie oznacza to jednak, że musisz szukać produktów, które „podnoszą estrogen”, ani że jeden wynik estradiolu powie Ci wszystko o Twojej płodności. Jego stężenie zmienia się w trakcie cyklu, więc pojedynczy wynik nabiera sensu dopiero na tle całego cyklu.
W tym artykule wyjaśnię, czym jest estradiol, jak zmienia się w trakcie cyklu i co ma wspólnego z owulacją. Przyjrzymy się również temu, po co bada się estradiol i jak dieta wspiera gospodarkę hormonalną.
Czym jest estradiol?
Estradiol to hormon płciowy i najważniejszy z estrogenów, jakie wytwarza organizm. U kobiety powstaje głównie w jajnikach, a dokładniej w rosnących pęcherzykach, w których dojrzewają komórki jajowe. Niewielkie ilości estradiolu wytwarzają też jądra u mężczyzn.
Estrogeny odpowiadają za rozwój żeńskich narządów rozrodczych i regulują cykl miesiączkowy. Wpływają też na wiele innych funkcji organizmu, między innymi wspierają mineralizację kości. Po menopauzie stężenie estradiolu się zmniejsza.
Jak estradiol zmienia się w trakcie cyklu?
Cykl zaczyna się pierwszym dniem miesiączki. W pierwszej fazie, nazywanej folikularną, przysadka mózgowa wydziela FSH, czyli hormon folikulotropowy. Pod jego wpływem w jajnikach rosną pęcherzyki, a one wytwarzają estradiol. Im bardziej pęcherzyk dojrzewa, tym więcej estradiolu trafia do krwi.
Najwyższe stężenie estradiolu przypada na okres tuż przed owulacją. Po owulacji pęknięty pęcherzyk zamienia się w ciałko żółte, które wydziela progesteron i estradiol. Główną rolę przejmuje wtedy progesteron, który przygotowuje organizm na ewentualną ciążę.
Dlatego wynik estradiolu zawsze czyta się razem z dniem cyklu, w którym zrobiłaś badanie. Ta sama liczba znaczy co innego na początku cyklu, a co innego tuż przed owulacją.
Co estradiol ma wspólnego z owulacją i płodnością?
W pierwszej fazie cyklu estradiol robi trzy rzeczy, które mają bezpośredni związek ze staraniami o dziecko.
- Daje sygnał do owulacji. Kiedy stężenie estradiolu rośnie i przekroczy pewien próg, mózg odpowiada wyrzutem LH, czyli hormonu luteinizującego. To właśnie ten wyrzut LH wywołuje owulację.
- Buduje błonę śluzową macicy. Pod wpływem estradiolu endometrium rośnie i grubieje, a po owulacji progesteron przygotowuje je do przyjęcia zarodka.
- Zmienia śluz szyjkowy. Estradiol działa na komórki szyjki macicy, które wytwarzają wtedy śluz płodny: przejrzysty, rozciągliwy i śliski. Taki śluz pomaga plemnikom przetrwać i dotrzeć do komórki jajowej.
Dlatego estradiol jest jednym z hormonów, na które patrzy się przy nieregularnych miesiączkach i przy staraniach o dziecko. Zawsze jednak razem z innymi, bo o owulacji decyduje wytwarzanie kilku hormonów, a nie jeden z nich.
Po co bada się estradiol?
Estradiol bada się między innymi przy braku miesiączki, przy nieregularnych miesiączkach i wtedy, gdy miesiączki ustają u kobiety, która do tej pory miesiączkowała regularnie. Oznaczenie estradiolu służy też do monitorowania owulacji u kobiet w trakcie stymulacji hormonalnej i u tych, które przygotowują się do in vitro.
Badanie wykonuje się z krwi żylnej. Ponieważ stężenie estradiolu zmienia się w trakcie cyklu, oznacza się je w 2-5 dniu cyklu oraz 7 dni po owulacji razem z progesteronem, chyba że masz zalecony inny termin, na przykład w trakcie stymulacji. Jak przygotować się do samego pobrania, opisałam we wpisie o tym, jak przygotować się do badania krwi.
Czy dieta ma wpływ na estradiol?
To co jemy, jak jemy i ile jemy ma duży wpływ na naszą gospodarkę hormonalną, ale nie chodzi tu tylko o jeden konkretny produkt. Dieta działa szerzej: daje organizmowi warunki, w których hormony mogą dobrze się wytwarzać i ze sobą współpracować. Najważniejsze są tu trzy obszary.
Wystarczająca ilość energii. Utrata masy ciała, bardzo intensywny wysiłek i przewlekły stres, a najczęściej ich połączenie, mogą sprawić, że owulacja przestaje się pojawiać. Spada wtedy stężenie estrogenów, a miesiączki stają się nieregularne albo zanikają. Dlatego przy staraniach o dziecko restrykcyjne diety i duży deficyt kalorii nie są dobrym pomysłem.
Masa ciała. Estrogeny powstają nie tylko w jajnikach. Komórki tkanki tłuszczowej też wytwarzają je z androgenów, dzięki enzymowi zwanemu aromatazą. To jeden z powodów, dla których zarówno niedowaga, jak i nadwaga mogą zaburzać cykl. Szerzej pisałam o tym we wpisie o tym, jak masa ciała wpływa na płodność.
Jelita. Bakterie jelitowe biorą udział w przemianach estrogenów i wpływają na to, ile ich krąży we krwi. Mniej zróżnicowana mikrobiota jelitowa wiąże się z niższym stężeniem krążących estrogenów. Różnorodna dieta z warzywami, owocami, orzechami, roślinami strączkowymi i produktami pełnoziarnistymi wspiera różnorodność bakterii jelitowych, więc dbając o jelita, dbasz też o hormony.
Dlatego jeśli zgłasza się do mnie pacjentka z problemami hormonalnymi, to patrzę na cały organizm, bo płodność to nie tylko hormony, a także żołądek, jelita i niedobory. Niestety rzadko kiedy problem ma tylko jedną przyczynę. Dopiero, jak zaczynamy działać z dietą, suplementacją i jelitami, to zaczynają pojawiać się prawdziwe efekty.
Przy staraniach o dziecko najwięcej daje spojrzenie na cały cykl: hormony, sposób odżywiania, masę ciała i wyniki badań, a nie tylko na jedno z nich. Tak właśnie działam w Pakiecie Płodność: wspólnie przyjrzymy się Twojej diecie, nawykom i suplementacji, a ja pokażę Ci, jak komponować posiłki, które wspierają Twoje hormony. Przejdziemy przez to razem, krok po kroku. Nie musisz robić tego sama. 🩷
Źródła
- Duane M., Stanford J.B., Porucznik C.A., Vigil P., Fertility Awareness-Based Methods for Women's Health and Family Planning, Frontiers in Medicine, 2022.
- Eaton S.A., Sethi J.K., Immunometabolic Links between Estrogen, Adipose Tissue and Female Reproductive Metabolism, Biology, 2019.
- Malec E., Estradiol, mp.pl, Medycyna Praktyczna. 20217.
- Gordon C.M. i in., Functional Hypothalamic Amenorrhea: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline, The Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism, 2017.
- Baker J.M., Al-Nakkash L., Herbst-Kralovetz M.M., Estrogen-gut microbiome axis: Physiological and clinical implications, Maturitas, 2017.
Ten artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastąpi indywidualnie dobranej diety i suplementacji. Jeśli chcesz ustalić, co będzie najlepsze właśnie dla Ciebie, zapraszam Cię na konsultację.
Spis treści
- Czym jest estradiol?
- Jak estradiol zmienia się w trakcie cyklu?
- Co estradiol ma wspólnego z owulacją i płodnością?
- Po co bada się estradiol?
- Czy dieta ma wpływ na estradiol?
- Źródła






