Helicobacter pylori a płodność kobiet i mężczyzn – czy H. pylori może utrudniać zajście w ciążę?

Kiedy myślimy Helicobacter pylori, najczęściej kojarzymy tę bakterię z jej najczęstszymi objawami m.in. niską ferrytyną, żołądkiem, bólem brzucha, zgagą czy zapaleniem błony śluzowej żołądka.

Okazuje się jednak, że konsekwencje zakażenia H. pylori mogą wykraczać poza układ pokarmowy.

Badania naukowe sugerują, że Helicobacter pylori może mieć związek również ze zdrowiem reprodukcyjnym kobiet i mężczyzn.

Czy H. pylori może utrudniać zajście w ciążę? W jaki sposób może wpływać na płodność kobiet? I co wspólnego ma ta bakteria z jakością nasienia?

Sprawdź, co na ten temat mówią badania.

Helicobacter pylori a płodność kobiet

Pierwsze obserwacje dotyczące związku helicobacter z płodnością kobiet pojawiły się już kilkanaście lat temu.

W jednym z badań zakażenie H. pylori występowało częściej u kobiet z problemami z płodnością niż w grupie kontrolnej – odpowiednio u 44,8% i 29,7% kobiet.

Podobną zależność zaobserwowano w innym badaniu. Wśród kobiet z niewyjaśnionymi problemami z płodnością obecność przeciwciał przeciwko H. pylori stwierdzano częściej niż u kobiet, u których istniała już znana przyczyna problemów z płodnością.

Dodatkowo helicobacter pylori może powodować pogorszone wchłanianie witamin w organizmie, przez co może dojść niedoborów, które również mają negatywny wpływ na płodność oraz póżniejszy rozwój płodu.

H. pylori może wpływać na ruchliwość plemników

Jednym z ciekawszych mechanizmów jest wpływ przeciwciał związanych z H. pylori na plemniki.

U kobiet zakażonych H. pylori przeciwciała przeciwko tej bakterii wykrywano nie tylko we krwi, ale również w śluzie szyjkowym oraz płynie pęcherzykowym. Ma to znaczenie, ponieważ śluz szyjkowy jest jednym z elementów, przez które plemniki muszą się przemieścić, aby dotrzeć do komórki jajowej.

W badaniu dotyczącym śluzu szyjkowego zaobserwowano, że obecność przeciwciał przeciwko H. pylori wiązała się z nieprawidłowym przemieszczaniem się plemników przez śluz. Oznacza to, że przeciwciała obecne w drogach rodnych mogą potencjalnie utrudniać plemnikom dotarcie do komórki jajowej.

H. pylori a plemniki – co ma ze sobą wspólnego bakteria i układ odpornościowy?

Jednym z możliwych mechanizmów jest tzw. mimikra antygenowa. Dlatego układ odpornościowy może „pomylić” bakterie z plemnikami

W dużym uproszczeniu oznacza to, że niektóre fragmenty białek H. pylori mogą przypominać fragmenty białek znajdujących się w ludzkich komórkach.

W przypadku H. pylori zauważono podobieństwo niektórych jego białek do tubuliny – białka będącego ważnym elementem witki plemnika.

W konsekwencji odpowiedź immunologiczna skierowana przeciwko bakterii może potencjalnie reagować również z plemnikami. Jest to jeden z mechanizmów, który może tłumaczyć obserwowany związek pomiędzy zakażeniem H. pylori a problemami z płodnością.

Helicobacter pylori a płodność mężczyzn

Nie tylko kobiety mogą być dotknięte potencjalnym wpływem H. pylori na płodność.

Badania wskazują również na możliwy związek pomiędzy zakażeniem Helicobacter pylori a jakością nasienia.

W jednym z badań zakażenie H. pylori występowało częściej u mężczyzn z problemami z płodnością niż w grupie kontrolnej.

Szczególną uwagę zwrócono na mężczyzn zakażonych szczepami H. pylori posiadającymi białko CagA.

U mężczyzn zakażonych szczepami CagA-dodatnimi obserwowano m.in.:

• mniejszą ruchliwość plemników,
• niższą żywotność plemników,
• mniejszy odsetek plemników o prawidłowej morfologii.

Oznacza to, że H. pylori może być jednym z czynników, które warto uwzględnić podczas szerszej oceny jakości nasienia.

H. pylori, stan zapalny i jakość nasienia

Stan zapalny również może mieć znaczenie. Jednym z możliwych mechanizmów wpływu bakterii helicobacter na płodność mężczyzn jest przewlekły stan zapalny.

Zakażenie H. pylori pobudza odpowiedź immunologiczną organizmu. W badaniach u zakażonych mężczyzn obserwowano wyższe stężenia niektórych prozapalnych cytokin w nasieniu, m.in. TNF-α oraz IL-6. Szczególnie widoczne było to u mężczyzn zakażonych szczepami CagA-dodatnimi.

Wyższe stężenia tych substancji wiązały się jednocześnie z gorszymi parametrami nasienia, m.in. niższą ruchliwością plemników oraz większym odsetkiem plemników uszkodzonych i martwych.

Może to być kolejny mechanizm, poprzez który przewlekłe zakażenie H. pylori potencjalnie wpływa na męski potencjał rozrodczy.

Czy H. pylori można znaleźć w nasieniu?

To jeden z ciekawszych aspektów związku Helicobacter pylori z płodnością mężczyzn.

W jednym z badań u części mężczyzn z nieprawidłową ruchliwością plemników wykryto przeciwciała IgA przeciwko H. pylori w płynie nasiennym.

Co stało się po leczeniu?

Po 3 miesiącach od leczenia zaobserwowano spadek poziomu przeciwciał przeciwko H. pylori w nasieniu oraz poprawę ruchliwości plemników. Co więcej, im było mniej przeciwciał przeciwko H. pylori, tym ruchliwość plemników i prawidłowa morfologia plemników była większa.

Jest to interesująca obserwacja, jednak na podstawie pojedynczego badania nie można stwierdzić, że leczenie H. pylori poprawi płodność każdego mężczyzny.

Jak zakażenie Helicobacter pylori może prowadzić do niedoborów?

To jest ten wątek, który naprawdę łączy żołądek i zakażenie helicobacter z przygotowaniem do ciąży, więc zatrzymam się na nim dłużej.

Przewlekłe zapalenie błony śluzowej żołądka, które powoduje bakteria helicobacter pylori zmienia warunki, w jakich składniki z jedzenia są przyswajane. Powoduje to pogorszone wchłanianie witamin w organizmie, przez co może dojść do niskiego poziomu ferrytyny oraz niedoboru żelaza, witaminy B12 i kwasu foliowego. Witaminy te mają ogromne znaczenie dla kobiecej płodności.

Niski poziom ferrytyny może powodować zaburzenia owulacji. Żelazo potrzebne jest do prawidłowego funkcjonowania komórek, rozwoju pęcherzyków jajnikowych oraz transport tlenu do każdej komórki. Kwas foliowy bierze udział w podziałach komórkowych i w rozwoju cewy nerwowej dziecka w pierwszych tygodniach, czyli jeszcze zanim wiesz, że jesteś w ciąży. Witamina B12 pracuje razem z nim.

Za co odpowiadają poszczególne minerały w tym okresie, opisałam szerzej we wpisie o składnikach mineralnych wspierających płodność.

Czy starając się o dziecko, warto zbadać Helicobacter pylori?

Badanie na obecność zakażenia bakterią helicobacter pylori nie jest obowiązkowym badaniem w trakcie przygotowań do ciąży. Więc nie musisz robić go z automatu.

Kiedy warto zrobić badanie na H. pylori?

Na pewno wtedy, gdy masz przewlekłe objawy ze strony układu pokarmowego oraz niedobory we krwi, szczególnie gdy przyjmujesz suplementację, która nie przynosi efektów. Kolejnym powodem są problemy z zajściem w ciążę, tym bardziej, kiedy nie jest znana przyczyna tych problemów.

I co najważniejsze! Helicobacter pyroli trzeba wyleczyć u obojga partnerów jeszcze przed rozpoczęciem starań o dziecko.

Takich przypadków w moim gabinecie miałam sporo. Pacjentki 1-2 lata starały się o dziecko, robiły wiele badań, ginekologicznie było wszystko w porządku, a ciąży nadal nie było. Zgłaszając się do mnie z problemem z zajściem w ciąże cały czas nie wiedziały, jaka jest przyczyna. Na podstawie ich objawów oraz wyników badań z krwi, które już sugerowały mi zakażenie, robiłyśmy badanie na helicobacter u obojga partnerów i zakażenie wychodziło dodatnie. Dlaczego u obojga? Helicobacter pylori zaraża się przez ślinę, więc jeśli u Ciebie badanie wyszło pozytywne, to najprawdopodobniej u Twojego partnera też wyjdzie pozytywne. Po wprowadzonym przeze mnie leczeniu oraz kontrolnym negatywnym teście, udawało się im zajść w ciążę.

Więcej o objawach helicobacter oraz jak zdiagnozować H.pylori przeczytasz w osobnym poście.

Jak dieta i suplementacja wspiera organizm w walce z H.pylori?

Przy problemach żołądkowych i jelitowych dieta i odpowiednia suplementacja jest bardzo ważna. Najpierw skupiamy się na przygotowaniu do leczenia, czyli wygaszaniu stanu zapalnego żołądka, uzupełnianiu niedoborów i wsparciu pracy żołądka i jelit. Potem leczenie oparte na probiotykoterapii i substancjach ziołowych, a w jego trakcie sama dieta ma odciążać, a nie dokładać żołądkowi pracy. Na końcu regeneracja śluzówki i mocne wsparcie mikrobioty, co jest szczególnie ważne przed zajściem w ciążę.

W tym czasie dieta powinna być lekkostrawna, przeciwzapalna i wspierająca regenerację. Jadłospis i suplementację ustalamy indywidualnie, bo czego innego potrzebuje organizm z samym zakażeniem, a czego innego wtedy, gdy dochodzą do niego niedobory albo tężyczka.

Jeśli zmagasz się z zakażeniem Helicobacter pylori i nie wiesz, jak odpowiednio podejść do jego leczenia, to sprawdź moją współpracę Pakiet Jelita

To kompleksowa współpraca, w której krok po kroku zajmujemy się leczeniem H. pylori, wsparciem organizmu w trakcie terapii oraz regeneracją przewodu pokarmowego po leczeniu. Podczas całej współpracy masz moje pełne wsparcie i stały kontakt. Po wyleczeniu helicobacter zajmiemy się przygotowaniem do ciąży tak, abyś w końcu zobaczyła upragnione dwie kreski na teście ciążowym :)

Helicobacter pylori a zajście w ciążę – co mówią badania?

Obecne dane wskazują, że Helicobacter pylori może być jednym z czynników związanych ze zdrowiem reprodukcyjnym.

U kobiet potencjalny wpływ zakażenia może być związany m.in. z obecnością przeciwciał przeciwko H. pylori w śluzie szyjkowym i płynie pęcherzykowym oraz ich możliwym wpływem na przemieszczanie się plemników.

U mężczyzn uwagę zwraca przede wszystkim możliwy związek H. pylori z jakością nasienia – jego ruchliwością, żywotnością i morfologią plemników.

Znaczenie może mieć również przewlekła odpowiedź zapalna organizmu.

Zakażenie H.pylori może być jednym z elementów, które warto wziąć pod uwagę podczas szukania przyczyn problemów z płodnością. Dlatego w przypadku problemów z zajściem w ciążę warto patrzeć na organizm całościowo i nie ograniczać się wyłącznie do oceny hormonów czy układu rozrodczego. Jeśli masz podejrzenie, że możesz mieć zakażenie H.pylori, to jak zdiagnozować helicobacter opisałam w poście Czym jest Helicobacter pylori i jakie daje objawy.

Źródła

1. „Diagnostic and therapeutic recommendations on Helicobacter pylori infection. Recommendations of the Working Group of the Polish Society of Gastroenterology.” K. Jaroń, A. Pietrzak i wsp., 2023.
2. „Helicobacter Pylori.” StatPearls, NCBI Bookshelf.
3. Moretti E, Collodel G, Figura N. Can Helicobacter pylori infection influence human reproduction? World Journal of Gastroenterology. 2014;20(19):5567–5574.
4. Moretti E, Collodel G, Mazzi L, et al. CagA-Positive Helicobacter pylori Infection and Reduced Sperm Motility, Vitality, and Normal Morphology. Disease Markers. 2013;35(4):229–234.
5. Kurotsuchi S, Ando H, Iwase A, et al. The plausibility of Helicobacter pylori-related infertility in Japan. Fertility and Sterility. 2008;90(3):866–868.
6. El-Garem Y, El-Sawy M, Mostafa T. Seminal Helicobacter pylori treatment improves sperm motility in infertile asthenozoospermic men. Urology. 2014;84(6):1347–1350.
7. Yee JKC. Helicobacter pylori, A Sex Transmitted Bacteria? Chronic Diseases International. 2016;3(1):1019.

Ten artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje wizyty u lekarza ani indywidualnie dobranej diety. Jeśli chcesz ustalić, co będzie najlepsze właśnie dla Ciebie, zapraszam Cię na konsultację.